الوسائل الى النجاة - الوسيلة - الوسائل الحائرية ( اصول فقه - عربى ) طباطبائى ، محمد بن على ، 1180 ؟ - 1242 ق كتاب مشتمل بر مجموعه اى از فوائد و قواعد اصولى و بعضا فقهى است كه در عناوين « وسيلة » در اوايل ظهور ملكه استنباط و اجتهاد و به ضبط برخى نسخ در سال 1213 ه - . ق . در حاير شريف [ كتاب به جهت محل تاليف به « الوسايل الحايرية » نيز مشهور است . ] تاليف فرموده است . وى در مقدمه فهرستى كه بر جلد اول نگاشته ، كتاب را با عبارات زير معرفى كرده است : « فان كتابنا الوسايل قد اشتمل على كثير من مهمات المباحث الاصوليه و القواعد الفقهية على وجه الاستدلال و الطريق الموضح لحقيقة الحال بتوفيق الملك المتعال و لكنه لما لم يكن مرتبا كساير الكتب المشهورة و لامبوبا على النحو الزبر المعروفة و كان يعسر بذلك الاطلاع على ما فيه من المسائل احببت ان اجعل له فهرستا ليسهل له الاطلاع على ما فيه و به نيت على ان اشير الى ترتيب الوسائل بحروف ابجد » . جلد اول و شامل 76 [ در اوراق اول نسخه ، فهرست 76 وسيله كتابت شده لكن در متن - جلد اول - 70 وسيله آمده است . ] « وسيلة » به ترتيب زير است : « وسيلة فى ان اللغة تثبت بالنقل عن اربابها ، وسيلة فى بيان حكم الاختلاف الناقلين عن اهل اللغة ، وسيلة فى بيان حكم الجزء الوارد عن المعص ع فى بيان وضع اللفظ ، وسيلة فى ان التبادر امارة الحقيقة و عدمه ، وسيلة فى ان الغاية خارجة عن المغيا ، وسيلة فى ان مذهب لا يخصص العموم ، وسيلة فى معنى الباء الداخلة على المتعددى . . . وسيلة فى ان النكرة المنفية تفيد العموم . . . وسيلة فى بيان مدلول صيغة افعل و فيها الاشاره الى ان العطف يقتضى المغايرة ، وسيلة فى بيان مدلول صيغة افعل ، وسيلة فى ان الامر لايدل على التكرار . . . وسيلة فى بيان وجوب حمل اللفظ على معناه الحقيقى اذا كان مجرد عن القرينة . . . وسيلة فى بيان حال دوران الامر بين المجاز و الاشتراك و فيها الاشارة الى حجية الظن فى اللغات ، وسيلة فى بيان حال دوران الامر بين النسخ واحد الامور السابقة ، وسيلة فى ان اشتهار اللفظ و تداوله بين الناس دليل على وضعه لمعنى ظاهر لايخفى ، وسيلة فى حال تعارض العرف العام و اللغة ، وسيلة فى بيان انقسام دلالة اللفظ الى النص » . جلد دوم و شامل 43 وسيله بعضاً به شرح زير است : « وسيلة ذهب الاكثرون الى وقوع الاشتراك فى اللغة ، وسيلة و اعلم انه اختلف الاصوليون فى استعمال المشترك فى اكثر من معنى ، وسيلة اعلم ان الاسمآء المشتقة نحو الضارب و المضروب . . . لاتدل على شئى من الازمنة الثلثة ، وسيلة اعلم انه اختلف الاصوليون فى افادة اسم الجنس المفرد المعرف باللام ( در سه تذنيب ) ، وسيلة اذا استعمل صيغة المضارع نحو يضرب فى الطلب و الانشاء ، وسيلة الحيوان الطاهر الغير الماكول اللحم اذا زكى فهل الاصل فيه الطهارة ، . . . وسيلة اذا اختلف الاصحاب فى جزئية شىء فى عبادة واجبة كالصلوة ، وسيلة اعلم انه اختلف الاصوليون فى قبول الاجتهاد للتجزى ، . . . وسيلة اعلم انه يظهر من جماعة من الاصحاب ان مداومة النبى ص على فعل دليل على وجوبه ، . . . وسيلة اختلف الاصوليون فى دلالة الاطراد على الحقيقة و عدمه على المجاز ، . . . وسيلة اختلف القوم فى ان خبر الواحد